تاریخ انتشار : دوشنبه 13 آذر 1402 - 22:24

"اسفندیار صلاحت پور"؛

سد آبریز دست جوان مردی را می طلبد

سد آبریز دست جوان مردی را می طلبد
موافقان احداث سد مارون 2 (آبریز) با اشاره به سد های بی ثمر (برای منطقه) احداث شده در مرزها و حاشیه استان کهگیلویه و بویراحمد ، اظهار می دارند که : « ... دشت های تشنه در مجاورت مارون ، کویری از درد و رنج شده اند. حاصل آب های کارون ، مارون و کوثر که اجازه برداشت برای مصارف کشاورزی به اهالی شهرستان داده نمی شود ، میراث ماندگاری از کارگری زنان در دشت های آبادی ست که به برکت مارون ( و سد مارون یک در مرز ما و خوزستان) قطب کشاورزی شده اند...» ( حجت الاسلام علی وحدانی فر در خطبه های نماز جمعه دهدشت تاریخ 21 مهر 1402 )

“اسفندیار صلاحت پور”/”صبح خرد”؛استان کهگیلویه و بویراحمد طبق آخرین سرشماری رسمی در سال ۱۳۹۵ ، کمی بیشتر از  ۰۰۰/۷۱۳ نفر جمعیت دارد. اگر مساحت ۲۴۹/۱۶ کیلومتر مربعی استان را در نظر بگیریم ، مقایسه ساده ای با جمعیت ۸۷ میلیونی و مساحت ۰۰۰/۶۴۸/۱ کیلومتر مربعی کشور نشان خواهد داد که این استان کوچک هم به لحاظ  جمعیت و هم به لحاظ مساحت ، کمتر از یک درصد کشور را اشغال کرده است.

از نظر رنکینگ و رتبه بندی نیز در تراز جمعیتی و مساحت ، در بین سی استان ، رتبه ۲۸ ام می باشد.

با در  نظر گرفتن عوامل متعدد از جمله نفت و گاز و صنایع وابسته ، پتانسیل گردشگری ، معدن ، دامپروری ، کشاورزی ، باغداری و … به نظر می رسد آبادانی ، تامین شغل ، فراهم آوردن زمینه خوداشتغالی و … برای سومین استان کوچک و کم جمعیت و در عین حال مستعد و سرشار از منابع طبیعی می بایست راحت ، سهل الوصول و مقدور باشد.

اگر بدانیم همین استان بیشتر از ۱۱ میلیارد متر مکعب بارش سالیانه و ۵/۸ میلیارد متر مکعب روان آب دارد و در کنار همه توانمندی های بالقوه دیگر ، یکی از پتانسیل های آبی کشور هم محسوب می شود ، شاید موضوع جذاب تر بشود.

طبق آمار و اظهار نظر های رسمی و غیر رسمی، کهگیلویه و بویر احمد با هشت دهم درصد (۸/۰ %)  یعنی کمتر از یک درصد جمعیت بیشتر از ده درصد منابع آبی کشور را در اختیار دارد. به عبارت دیگر حجم آب تجدید پذیر استان ، ۲۲۳/۹ میلیون متر مکعب است که کمی بیشتر از یک میلیون متر مکعب آن مهار شده است و بیشتر از ۹۰% آن (اغلب توسط رودخانه مارون ) از استان خارج می شود.

با این مقدمه به نظر می رسد مهار آبهای سطحی ، هدایت روان آب ها و احداث سد می تواند به تغییر نوع کشاورزی از دیم کم بازده به آبی پر بازده ، ایجاد نیروگاه برق آبی ، اشتغال زایی ، برنامه ریزی برای اهداف ورزشی و گردشگری پایدار و … کمک کند.

در همین راستا چند سالی هست که مطالعات امکان سنجی ، اخذ مجوزهای زیست محیطی ، مطالعات توجیه فنی ، اقتصادی ، اجتماعی ، پدافند غیر عامل و … در مراجع ذیصلاح منطقه ای و ملی انجام شده تا در منطقه آبریز دشمن زیاری ، سد مارون ۲ احداث گردد. سدی که موافقان و مخالفان زیادی داشته و به یکی از محک های قدرت اقناع و چانه زنی سیاسیون و به خصوص نمایندگان مجلس در سطح ملی ( و در تعامل با دولت ها ) بدل شده است.

موافقان احداث سد مارون ۲ (آبریز) با اشاره به سد های بی ثمر (برای منطقه) احداث شده در مرزها و حاشیه استان کهگیلویه و بویراحمد ، اظهار می دارند که : « … دشت های تشنه در مجاورت مارون ، کویری از درد و رنج شده اند. حاصل آب های کارون ، مارون و کوثر که اجازه برداشت برای مصارف کشاورزی به اهالی شهرستان داده نمی شود ، میراث ماندگاری از کارگری زنان در دشت های آبادی ست که به برکت مارون ( و سد مارون یک در مرز ما و خوزستان) قطب کشاورزی شده اند…» ( حجت الاسلام علی وحدانی فر در خطبه های نماز جمعه دهدشت تاریخ ۲۱ مهر ۱۴۰۲ )

به همین بهانه مناسب است مروری کوتاه بر سدهای احداث شده در اطراف و مرزهای استان کهگیلویه و بویراحمد داشته باشیم:

  • سد تنگ سرخ تولدی جدید برای شیراز: این سد در مرز فارس و کهگیلویه و بویراحمد است که بسیاری کارشناسان آن را انحراف آب از استان و سدی به کام استان همجوار می نامند. حتی کارشناسان استان فارس نیز با اظهارنظرهای گاه به گاه ، بر چنین نظرهایی صحه می گذارند. نوذر امامی رییس وقت کمیسیون معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر شیراز ، سد تنگ سرخ را از پروژه های سرنوشت ساز شیراز دانسته و اظهار می دارد : « … این سد برای شهر شیراز و مردم شیراز بسیار مفید بوده و می تواند یک تحول و تولد جدید برای شیراز باشد… احیای ۲۷ کیلومتر رودخانه خشک درون شهری ، محقق می شود ، خیابان های شیراز را پر از آب و رودخانه شیراز را محلی برای تفریح و گردشگری و جذب گردشگر کند ، ضمن آنکه از خسارات سیل جلوگیری می کند …» ( اظهارات رئیس کمیسیون شهرسازی شورای شهر شیراز در تاریخ ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۸ )
  • سد خرسان رونق کشاورزی در لردگان: احداث سد خرسان ( که شماره های ۲ و ۳ نیز خواهد داشت) نقطه مرزی استان کهگیلویه و بویراحمد با چهار محال و بختیاری ، در شهرستان لردگان چهارمحال و بختیاری اشتغال زایی ، رونق کشاورزی و آبادانی در پی داشته و همزمان در شهرستان دنا و کهگیلویه و بویراحمد ، موجب زیر آب رفتن ۱۷ روستا ، مهاجرت اجباری ، حاشیه نشینی و آوارگی مردم به خصوص در منطقه سادات محمودی شده است. با وجود اینکه بخش اعظم مخزن این سد در کهگیلویه و بویراحمد است و تبعات منفی آن گریبان مردم سادات محمودی و اطراف را می گیرد ، ولی ساکنین این استان اجازه برداشت آب ندارند و برکات سد خرسان فقط به اهالی محترم لردگان خواهد رسید.
  • سد مارونِ یک آبادانی در مرز فقر: سد مارون ۱ در مرز کهگیلویه و بویراحمد و شهرستان بهبهان ، برکات متعدد در بخش کشاورزی و گردشگری ایجاد کرد و بازهم با وجود اینکه بخش اعظم دریاچه آن در کهگیلویه قرار دارد ، اجازه برداشت به ساکنین استان داده نشده و به فرموده امام جمعه محترم دهدشت ، تنها باعث آبادانی در استان همجوار و مهاجرت مردم کهگیلویه به خصوص زنان و دختران برای کار موقتِ گوجه چینی! در مزارع آباد شهرستان همسایه شده است.
  • سد کوثر سازه ای کوچک با اهدافی بزرگ: سد کوثر که بر روی رودخانه خیرآباد (که خود از شاخه های شاه بهرام و دهدشت تشکیل می شود) احداث شده ، ضمن آبیاری بیشتر از ۱۱ هزار هکتار زمین های لیشتر و دشت بنه باشتِ گچساران ، ۴۵۰۰ هکتار زمین در دشت بهبهان و حتی ۵۰۰۰ هکتار زمین مقاصد دورتر در زیدون و سردشت! را آبیاری کرده و نهایتاً ۷۰ میلیون متر مکعب آب برای بهبود کنترل کیفیت آب رودخانه زهره را تامین می کند.این سد آب شرب شهرهای دوگنبدان ، بهبهان ، زیدون ، دیلم ، گناوه ، بوشهر ، کنگان ، جزیره خارک ، لامرد ، خورموج ، بندر لنگه و ۱۲۰۰ روستا در مسیر را تامین می کند! ضمناً تاسیسات و صنایع مهم و استراتژیک بوشهر ، جزیره خارک ، پالایشگاه گاز ولیعصر کنگان ، پارس جنوبی و … از طرح بزرگ آبرسانی این سد استفاده می نمایند.

 

با توضیح فوق و با یادآوری این نکته که شهرستان کهگیلویه بزرگ در احاطه سدهای فوق ، ضمن پرداخت هزینه هایی مانند زیر آب رفتن منازل روستایی و از دست دادن زمین های کشاورزی ، مهاجرت اجباری و حاشیه نشینی و بیکاری در شهرها و …. ، بی بهره از برکات متعدد این سدها واقع شده است ، احداث سد آبریز به تنها امید مردم شهرستان های لنده ، کهگیلویه و چرام برای انتقال آب به ۳۰ هزار هکتار زمین تشنه تبدیل شده که برای نخستین بار قرار است ضمن اشتغال زایی مناسب و کمک به توسعه پایدار ، در عین حال تولید ۲۸۰۰۰ مگاوات برق ، احتمال طرح بزرگ پرورش ماهی ، طرح های عظیم ورزش های آبی و گردشگری و … برکات فراوان برای دولت و ملت را در پی داشته باشد. تامین آب شرب ، صنعت و کشاورزی در دهدشت ، تامین آب مطمئن برای جبران ناترازی های بارشی ، مهار سیلاب های فصلی ، کمک به سد پایین دست (مارون یک) و کاهش رسوبات آن و … از دیگر اهداف تعریف شده برای سد آبریز است. حال سوال مهم این است که اگر تمام یا حتی بخشی از این اهداف صحیح باشد ، چرا برخی افراد با احداث این سد کوچک مخالف اند؟

بررسی ها نشان می دهد که اغلب مخالفت ها غیر کارشناسی و ناشی از دو موضوع است:

  • ترس از تاثیر احتمالی که احداث سد مارون ۲ (آبریز) بر سد پایین دست یعنی مارون ۱ خواهد داشت ، مستمسکی است برای اظهارنظرهای غیر کارشناسی! تغییر اقلیم منطقه ، اراضی غیرقابل کشت و شور و غیر قابل استفاده شدن آب سد مارون ۱ و … برخی از دلایل اعلام شده توسط آن دسته از مخالفان هست. این اظهار نظرها که اغلب از سوی سیاسیون ، ذینفعان محلی و غیر کارشناسانِ استان همجوار ( حتی همشهریان ما که در شهرستان بهبهان به دنبال منافع کوتاه مدت مثل آرای مردم هستند!) اعلام می شوند ، توجیه فنی نداشته و با عنایت به کوچک بودن سد آبریز ، بررسی کارشناسانه نشان می دهد که سد آبریز نه تنها مشکلی در کم آبی رودخانه مارون و به تبع آن سد مارون ۱ ایجاد نمی کند که باعث جلوگیری از طغیان رودخانه ، سیلاب و شوری آب سد مارون ۱ خواهد شد. به گفته بسیاری کارشناسان ، سد آبریز در واقع یک سد کوچک است که به عنوان سد تنظیمی حتی به مخازن پایین دست و استان همجوار کمک خواهد کرد.
  • دومین دلیلی که مخالفان سد آبریز ابراز می کنند ، انتقال آب بین حوزه ای است که منع قانونی دارد. کشور به شش حوزه تقسیم شده است و طبق بند ح ماده ۴۰ لایحه برنامه هفتم توسعه کل کشور ، انتقال آب بین حوزه ای برای مصارف غیر شرب – آنهم با مجوز شورای عالی آب – ممنوع است. نظر به اینکه سد آبریز در حوزه درجه یک خلیج فارس و دریای عمان قرار گرفته است ، هیچگونه انتقال آب بین حوزه ای – چه در محل احداث و چه سرزمین هدف مصرف – ندارد و لذا از نظر قانون نیز هیچ منعی برای احداث سد آبریز وجود ندارد و اگر به مقدمه بحث رجوع کنیم برخلاف سدهای ذکر شده قبلی ، سد آبریز تنها سدی است که به تمامی در دل استان واقع شده است و نه تنها انتقال آب غیر قانونی بین حوزه ای ندارد که تمامی اهدافش در درون شهرستان کهگیلویه بزرگ محدودند و لذا برای نخستین بار تمام برکات آن برای مردم شهرستان کهگیلویه بزرگ تعریف شده اند.

آنچه می ماند بحث سیاسیون ، موافقان و مخالفانِ غیر کارشناس و در این مقطع زمانی – که انتخابات مجلس شورای اسلامی در پیش است – اظهار نظر با هدف جلبِ رای (در شهرستان همجوار) است. چیزی که برخی مخالفان را از دایره انصاف خارج کرده و با عذرهای بدتر از گناه ، اظهار نظرهای عجیب می کنند: « … انتقال آب بین حوزه ای به این طریق که برگشت آبی که قرار است به کمک تونل از آبریز به کهگیلویه و چرام منتقل شود ، بالاخره سر از رودخانه خیرآباد در آورده و نهایتاً به استان بوشهر می رسد…!» صحبت هایی از این دست و یا اظهار نظرهایی مانند گفته های محمدطلا مظلومی -نماینده کهگیلویه و بویراحمدیِ بهبهان در مجلس شورای اسلامی – که در توئیتی با اشاره غیر مستقیم به انتقال آب بین حوزه ای در صورت احداث سد آبریز ، ساخت آن را منتفی دانست ، نمونه هایی از اظهار نظر سیاسی – با هدف احتمالیِ جلبِ رای مردم در بهبهان – می باشد. مظلومی علیرغم آنکه مطلع است و می داند که تمامی سرزمینِ هدفِ احداثِ سدِ آبریز در یک حوزه قرار داشته و هیچگونه انتقالِ آبِ بین حوزه ای صورت نخواهد گرفت ، در اظهارات و موضع گیری (بخوانید شوآف ) کاملاً سیاسی – تبلیغاتی اعلام کرد : « … قاطعانه در برابر اجرای سد مارون ۲ (آبریز) که زیاده خواهی و دست اندازی به منابع آبی این مرز و بوم است ، می ایستم…!!!» بدیهی است که مظلومی در این اظهار نظر مردم کهگیلویه را خارج از مرز و بوم ادعایی خود فرض کرده که چنین رگ غیرتش ورم کرده است! حال آنکه همین فرد در برابر دست اندازی افغانستان به منابع آبی شرق کشور  تا کنون کلمه ای نطق یا خطی توئیت نکرده است.

بالاخره همین فرد در توئیتی به تاریخ ۹ اکتبر برابر با ۱۷  مهر ۱۴۰۲ ، اعلام کرد که : «… خبر خوش / میخ آخر بر تابوت سد آبریز…» وی با اشاره به تصویب بند ح ماده ۴۰ برنامه هفتم توسعه – که انتقال آب بین حوزه ای را منع می کند – به زعم خود ، میخ آخر را بر تابوت این پروژه حیاتی مردم کهگیلویه بزرگ می کوبد! جناب نماینده مردم بهبهان یا غافل است از اینکه کل سد آبریز و اهداف آن در یک حوزه هستند و لذا احداث سد آبریز منع قانونس ندارد و یا خود را به تغافل می زند! نیت مظلومی هرچه باشد ،  انفعال و سکوت نماینده کهگیلویه در مجلس عجیب است. تیزی آن تیشه از نرمی این بید است!

به نظر می رسد بی سوادی نسبت به قانونِ لایحه ی برنامه ی هفتم توسعه ، عدم پیگیری ، ناتوانی چانه زنی ، پیری و عوارض طبیعی سن ، دغدغه های غیر عمومی و غیر اقتصادی ، انگیزه های شخصی و عدم اولویت موضوع مهم سد آبریز برای نماینده فعلی ، میدان را برای اظهار نظرهای غیرکارشناسی ، سیاسی و تبلیغاتی نماینده شهرستان همجوار فراهم کرده است. چیزی که به یک وظیفه تاریخی برای مردمِ کهگیلویه بزرگ ، در میدان گزینش نماینده و وکیل خود در آوردگاه اسفند ۱۴۰۲ تبدیل شده است تا بسا – به گفته رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس در تیرماه ۱۴۰۱ – احداث سد آبریز که حق طبیعی مردم کهگیلویه است و مراحل قانونی و بسترسازی لازم را طی کرده است ، یکبار دیگر از تابوت چهارمیخه سر برآورد و در دستور کار اجرایی قرار بگیرد. معجزه ای که بین زمین و آسمان معلق است و دست جوان مردی را می طلبد تا آن را گرفته و به زمین آورد!

[۱] – کارشناس ارشد علوم سیاسی و فعال اجتماعی

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 9 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 9
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

ابوذر محمدی دوشنبه , ۱۳ آذر ۱۴۰۲ - ۲۳:۲۱

درود بر مهندس صلاحت پور (بالدار)
کهگیلویه منتظر جوان تحصیل کرده و کاردانی مثل شماست.
امیدوارم

ابوذر محمدی دوشنبه , ۱۳ آذر ۱۴۰۲ - ۲۳:۲۳

امیدوارم تا روز آخر در صحنه سیاسی بمانید و با درایت های خود بتوانید نجات دهید. دیگه خسته شدیم از قول های الکی

خلق چهارشنبه , ۱۵ آذر ۱۴۰۲ - ۱۵:۰۸

تازمانی که آخوند موحد هستش تا زمانی که فکر موحد در جریان سیاسی این حوزه هستش سد آبریز ایجاد نخواهد شد.خدا برموحد

ناشناس دوشنبه , ۱۳ آذر ۱۴۰۲ - ۲۳:۳۷

بسیار عالی و کارامد برای اشتغال زایی

حمید دوشنبه , ۱۳ آذر ۱۴۰۲ - ۲۳:۵۷

مطالب عالی و علمی دست مریزاد داره احسنت مهندس عزیز ولی این حرفها به گوش نمایندگان خوزستان نمی رود و آنها در اکثریت

سیفی آب بید سه شنبه , ۱۴ آذر ۱۴۰۲ - ۰:۰۱

انشاالله که در همه ی مراحل زندگی موفق و سربلند باشی همسایه ی خوبم

س.م.ش.س سه شنبه , ۱۴ آذر ۱۴۰۲ - ۱۲:۴۹

درود بر شما با این قلم شیوا و روان تان. به یقین سخن کز دل برآید لاجرم بر دل نشیند .

وحید سه شنبه , ۱۴ آذر ۱۴۰۲ - ۱۵:۴۱

ضربه ای که کهگیلویه از نماینده های ادوار مختلفش خورد ،غزه از اسرائیل نخورد.کی این مردم ساده جسار ت به خرج میدهند و این کهنسالان بیسواد رو از دور انتخابات حذف می کنند خدا داند

زهرا چهارشنبه , ۱۵ آذر ۱۴۰۲ - ۱:۱۹

موحده