برای اعتراض چه راهی جلوی پای مردم قرار داده‌اید؟

صبح خرد؛  روزنامه شرق نوشت: با گذشت چند روز از آغاز اعتراضات گروهی از کسبه و بازاریان در بازار تهران به وضعیت اقتصادی کشور به‌ویژه نوسان شدید قیمت ارز و کاهش شدید ارزش پول ملی و گرانی‌های بی‌سابقه جاری، این اعتراضات به دیگر اقشار و نیز دیگر شهرستان‌ها و استان‌های کشور کشیده شد.

این روند تا به امروز استمرار داشته است. قطعی اینترنت و عدم امکان مراجعه به فضای نت برای بررسی ابعاد حوادث و رویدادهای اخیر هم موجب شد شبکه‌های ماهواره‌ای دوباره بینندگان زیادی جذب کنند. در صداوسیما هم نشانی از تغییر سیاست‌های رسانه‌ای حتی در شرایط بسیار حساس کنونی دیده نمی‌شود.

۱- در حالی که اخبار غیررسمی از وقوع اعتراضات در برخی نقاط کشور حکایت می‌کرد، اما در چند روز گذشته هیچ نشانی از اطلاع‌رسانی دولت و مسئولان اجرایی کشور از سلسله‌رویدادهای اخیر دیده نشد. در این شرایط دولت می‌توانست گزارش تفصیلی دقیقی از روند حوادث و رویدادها منتشر کند و به تفکیک استان و شهرستان، اتفاقات و رویدادها را به شکلی به اطلاع عموم شهروندان ایرانی برساند. اینکه چرا چنین اعتراضاتی روی داد؟ ریشه‌های این اعتراضات را چیست و اینکه آیا دولت از پیش برای چنین وضعیتی آمادگی داشت؟ و اگر آمادگی داشت، برای مواجهه با این حوادث چه برنامه‌های تدوین شده بود؟ اینها از جمله پرسش‌هایی است که در بیانیه دولت باید به آنها پرداخته می‌شد.

۲- در سخنان بسیاری از مسئولان رده‌بالای کشور، به تفکیک اعتراض و اغتشاش تأکید و اعتراض حق شهروندان دانسته شده است. حتی در برنامه‌های صداوسیما هم گاه و بیگاه اشاره شده که اوضاع اقتصادی کشور موجب نارضایتی شده و اعتراض حق مردم است. در کنار این تأکید چندباره بر تفکیک اعتراض از اغتشاش، نه صداوسیما و نه مسئولان مربوطه توضیح نداده‌اند که برای حق اعتراض و جداشدن آن از اغتشاش چه راهکاری تدبیر شده است؟ تا ضمن آنکه معترضان بتوانند به شیوه‌ای قانونی و آرام اعتراض خود را به روندهای جاری بیان کنند این اعتراضات مورد سوءاستفاده جریاناتی در داخل و بیرون از کشور واقع نشود.

به عبارت دیگر در حالی که در رویدادهای اخیر و رویدادهای مشابه در سال‌های گذشته همواره بسیاری از مسئولان اداره کشور بر حق اعتراض تأکید کرده‌اند، اما تاکنون هیچ امکان روشن، مشخص و شفافی برای امکان برخوردای شهروندان از تجمعات اعتراضی به شکل قانونی تعریف نشده است؛ یعنی بیان اینکه اعتراض حق قانونی شهروندان است و باید میان اعتراض و اغتشاش تفکیک قائل شد موجب نشده تا در عمل راهی برای تعریف قانونی مجاری اعتراضی ارائه شود و در نتیجه همچنان شاهد برخوردهایی مشابه برخوردهای سال‌های گذشته هستیم. رئیس دولت درباره اعتراضات بازار تهران از گفت‌وگو با معترضان سخن گفت، اما در عمل هیچ مسیری برای بیان قانونی اعتراضات گشوده نشد.

۳- بیش از دو هفته از آغاز تجمعات اعتراضی می‌گذرد. این تجمعات با وجود شباهت‌هایی به اعتراض‌های گذشته در سال‌های ۱۴۰۱ یا ۱۳۹۸ و ۱۳۹۶ تفاوت‌های مشهودی با اعتراض‌های پیشین دارد. این تفاوت‌ها پدیده‌ای کم‌اهمیت یا بی‌اهمیت نیست و نشان‌دهنده دگردیسی در شکل و نحوه اعتراضات است؛ بنابراین نحوه مواجهه با آن نیز نیازمند دقت و در عین حال طراحی متفاوتی است. خردمندانه‌ترین راه برای مواجهه با این تغییرات شنیدن صداهایی است که کمتر امکان شنیده‌شدن در فضاهای رسمی را داشته است. برای غلبه بر این شرایط باید به‌سرعت کاری کرد. آیا ظرفیت‌های کشور برای عبور منطقی و عقلایی از شرایط حساس کنونی به کار گرفته می‌شود؟