از غنی سازی تا اقتصاد ؛روایت یک دور سرنوشت ساز از مذاکرات ایران و آمریکا

تهران-صبح خرد؛ در نگارش دکتر سید محمد هادی تقوی نژاد آمده است؛

چارچوب کلی مذاکرات

تیم ۲۳ نفره جمهوری اسلامی ایران به سرپرستی دکتر عراقچی، پس از دریافت علائم مثبت در دور نخست مذاکرات و هماهنگی‌های انجام‌شده میان پایتخت‌های دو طرف، وارد دور دوم گفت‌وگوها شد. در این مرحله، تمرکز اصلی بر امضای یک دستور کار کلی و قابل مذاکره، بدون ورود مستقیم به خطوط قرمز اعلامی جمهوری اسلامی ایران و موضوعات اختلافی حساس قرار گرفت.

در این چارچوب، برخی ایده‌ها به‌عنوان گزینه‌های قابل بحث مطرح شد، از جمله:

• توقف موقت غنی‌سازی اورانیوم تا سه سال
• انتقال بخشی از ذخایر به کشور ثالثی مانند روسیه به‌صورت امانی و محدود
• تشکیل کنسرسیوم منطقه‌ای برای تولید سوخت هسته‌ای با حفظ فرآیند در داخل کشور

این موارد در قالب پیشنهادهای قابل بررسی مطرح شده و در حال ارزیابی در سطوح کارشناسی و سیاسی هستند.

بسته پیشنهادی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران

همزمان با مباحث هسته‌ای، جمهوری اسلامی ایران بسته‌ای گسترده و متنوع از همکاری‌های اقتصادی را ارائه کرده است که محورهای اصلی آن عبارتند از:

• انعقاد قراردادهای بزرگ تجاری در حوزه‌های نفت، گاز، پتروشیمی، معدن، آب و صنعت
• خرید ۱۶۷ فروند انواع هواپیماهای تولید و ساخت آمریکا در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵
• سرمایه‌گذاری گسترده در حوزه انرژی و زیرساخت‌های انرژی‌های نو و تجدیدپذیر
• ساخت و راه‌اندازی پتروپالایشگاه‌ها و پالایشگاه‌ها
• بازآوری و اورهال تخصصی میادین بزرگ نفتی ایران و شرکاء، حتی میادین در مدار تولید
• سرمایه‌گذاری در حوزه راه و ابنیه، به‌ویژه احداث ۶ خط سریع‌السیر ۸۰۰ کیلومتری در چهار حوزه جغرافیایی کشور و اتصال آن به کریدورهای شمال و جنوب
• ایجاد بنادر بزرگ صادرات و واردات در شمال و جنوب کشور
• راه‌اندازی خطوط بازسازی و تعمیرات هواپیماهای مسافربری و تجاری در استان البرز
• ایجاد شعبات تولید و مونتاژ شرکت‌های بزرگ خودروسازی سواری و ماشین‌آلات فوق‌سنگین معدنی و ترانزیتی
• سرمایه‌گذاری در حوزه آموزش و راه‌اندازی دانشکده‌های تخصصی کشاورزی و برنامه‌های پایش و نگهداری جنگل‌ها
• اجرای بسته ۱۹ ماده‌ای صنعتی شامل منسوجات، قطعات یدکی و ایجاد برندهای معتبر جهانی در تولید کفش، کیف و پوشاک

این مجموعه، چارچوبی جامع از همکاری اقتصادی را ترسیم می‌کند که می‌تواند مبنای تعاملات گسترده‌تر در صورت پیشرفت مذاکرات قرار گیرد.

نقاط اختلاف و مطالبات طرف مقابل

با وجود نزدیک‌تر شدن دو طرف به برخی مسائل کلیدی، اختلاف اصلی همچنان بر سر موضوع «توقف کامل غنی‌سازی» باقی است؛ موضوعی که دونالد ترامپ بر آن تأکید دارد.

در سوی دیگر، وزیر امور خارجه آمریکا علاوه بر پرونده هسته‌ای، موضوعاتی نظیر مهار برنامه موشکی، محدودسازی حمایت‌های منطقه‌ای و تغییر برخی رویکردهای داخلی را نیز در چارچوب اهداف گسترده‌تر مذاکرات مطرح می‌کند.

همچنین فشارهای اسرائیل برای حذف کامل زیرساخت هسته‌ای ایران بر فضای سیاسی تصمیم‌گیری در ایالات متحده بی‌تأثیر نیست.

در پایان نشست اخیر، وزیر امور خارجه ایران اعلام کرده است که جمهوری اسلامی ایران با ایده‌های واقعی و عملی برای دستیابی به توافقی عادلانه وارد مذاکرات شده و تسلیم تهدیدها نخواهد شد. در عین حال تأکید شده است که برای پایداری هر توافق، ایالات متحده باید از منافع اقتصادی سریع و ملموس بهره‌مند شود.

ایران خواهان دسترسی سریع به دارایی‌های بلوکه‌شده خود و بهره‌مندی عملی از نتایج اقتصادی توافق است، با این حال سطح انتظارات نسبت به دستیابی به نتیجه نهایی همچنان با احتیاط همراه بوده و فضای مذاکرات در مرحله مدیریت اختلافات قرار دارد.