جبهه لبنان در پرتو آتش‌بس ۱۴ روزه: تفسیر روایت‌ها

“صبح خرد”؛  دستیار ارشد علوم سیاسی و روابط بین الملل قائم مقام و معاون سیاسی وزیر امور خارجه (دکتر تخت روانچی) در مذاکرات بین الملل در یادداشت خود آورده است؛

با اعلام برقراری آتش‌بس ۱۴ روزه و تأیید آن از سوی ایران، آمریکا و پاکستان (به‌عنوان میانجی مذاکرات)، یکی از پرسش‌های مطرح این است که جبهه لبنان در پرتو چنین آتش‌بسی، چه وضعیتی خواهد داشت؟ در این خصوص، دو روایت اصلی جلب توجه می‌کند:

۱. شمول آتش‌بس به لبنان:
بیانیه شعام به‌وضوح بر «ضرورت پایان جنگ علیه تمامی اجزای محور مقاومت» تأکید دارد. در طرح ۱۰ ماده‌ای ایران نیز بر توقف جنگ در تمام مناطق درگیری در منطقه تصریح شده بود. چنین تفسیری مختص ایران نیست؛ شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، در توییتی صراحتاً بر «آتش‌بس فوری در تمامی جبهه‌ها ازجمله لبنان» اذعان کرد. از توییت ترامپ با عنوان آغاز «عصر طلایی خاورمیانه» نیز می‌توان چنین برداشت کرد که آتش‌بس صرفاً به جبهه درگیری با ایران محدود نخواهد بود. بر این مبنا، از امانوئل مکرون گرفته تا نواف سلام و نبیه بری، همگی بر شمولیت آتش‌بس بر لبنان سخن گفته‌اند.

۲. عدم شمول آتش‌بس به لبنان:
علاوه‌بر تأکید ترامپ بر این روایت، این خط روایی عمدتاً توسط مقامات اسرائیلی دنبال می‌شود. بر این مبنا، دفتر نتانیاهو در بیانیه‌ای اعلام کرد آتش‌بس دو هفته‌ای شامل لبنان نمی‌شود. ارتش اسرائیل نیز گفت که آتش‌بس صرفاً در جبهه ایران برقرار است و عملیات هوایی و زمینی در جنوب لبنان ادامه خواهد داشت. این خط روایی، در کنار صدور اعلامیه تخلیه برای ساکنان جنوب لبنان و همچنین ادامه بمباران‌ها، نشان می‌دهد که اسرائیل در تلاش برای تحمیل قواعد جدید میدانی در جبهه لبنان، بدون توجه به توافقات صورت‌گرفته، است.

فراتر از تفسیرها و خطوط روایی دو طرف، چند اصل کلیدی در تعیین آینده جبهه لبنان حائز اهمیت است:

تاریخ استراتژیک، نیات خوب را مجازات می‌کند:  حزب‌الله در واکنش به تداوم تجاوزات اسرائیل، با صدور ضرب‌الاجلی چندساعته اعلام کرد که در صورت عدم توقف حملات، تعهد خود به آتش‌بس را لغو می‌کند. هوشمندی در میدان باید در سایر عرصه‌های درگیری نیز وجود داشته باشد. قاطعیت اولیه، ضامن حفظ دستاوردهای میدانی و سیاسی برای تمام اجزای مقاومت خواهد بود. بر این مبنا، ایران هشدار داده که مستثنی کردن لبنان از آتش‌بس به ازسرگیری درگیری‌ها در تمام جبهه‌ها منجر خواهد شد.
صلح‌سازی، به‌ویژه از نوع پایدار آن، از جنگ دشوارتر است:  یک ضرب‌المثل افغانستانی می‌گوید: «جنگ پایان یافت، اکنون جنگیدن واقعی آغاز می‌شود». بدون تردید، توافقات احتمالی باید به قطعنامه‌های الزام‌آور چندجانبه مورد اجماع و تضمین طیف متنوعی از بازیگران اتکا یابد تا از ضمانت اجرای لازم برخوردار گردیده و تجربه ناموفق ادامه حملات اسرائیل در آتش‌بس ۲۰۲۴ تکرار نشود. مذاکرات اسلام‌آباد و مذاکرات پشت‌پرده در داخل لبنان در این زمینه تعیین‌کننده خواهند بود. به‌ویژه که اسرائیل در حال حاضر در مسیر پیاده‌سازی طرح خلع سلاح در شمال لیتانی و ایجاد منطقه حائل در جنوب قرار دارد.
پیشبرد موازی راهبرد اقدام در فضای انعطاف سیاسی، متضمن صلح پایدار خواهد بود: در جنگ، ابزار نظامی از سایر سازوکارها سبقت می‌گیرد. با خاتمه جنگ، این نقش به دیپلماسی سپرده می‌شود؛ با این توضیح که تهدید معتبر و بازدارنده، و اقدام مقتضی در شرایط بی‌نظمی و مشاجره بر سر نظامات حقوقی، سیاسی، امنیتی و اقتصادی، لازمه صلح‌سازی بوده و سرنوشت نهایی جبهه شامات و در سطحی بالاتر، محور مقاومت را تعیین خواهد کرد.

با این حال، در شرایط جدید و در آستانه نشست اسلام‌آباد، و همچنین با افزایش بی‌رویه قیمت نفت آن‌هم به خاطر دروغ‌های رئیس‌جمهور آمریکا از تریبون رسمی کاخ سفید، شکنندگی نتیجه مذاکرات به خاطر کلاهبرداری، شیادی، عدم تعادل روانی و کلامی، عدم ثبات فکری و عقلی در مباحث و موضوعات مهم نظامی و سیاسی، رئیس‌جمهور آمریکا، بدبینی و بی‌اعتمادی ایران و جامعه جهانی نسبت به نیت واقعی کاخ سفید به مذاکرات، مسدود شدن مجدد تنگه، حمله و تجاوز اسرائیل به لبنان و نقض آشکار آتش‌بس در دو مرحله، ایران را تا مرز عدم حضور در این دور از مذاکرات پیش برد و همچنان تا این ساعت، حضور قطعی ایران در مذاکرات و ترکیب احتمالی میز ایران در سایه‌ای از ابهام قرار دارد.

ایران همواره اعتماد و اعتقاد داشته و از طرف‌های گفتگو می‌خواهد برای یک بار هم شده در میز مذاکرات از موضع منطق و با حسن نیت واقعی گفتگو نمایند، چرا که آمریکا در دو دور گذشته، با شلیک مستقیم به میز مذاکرات، ته مانده‌یِ اعتماد ایران و جامعه جهانی را نابود کرد.

پاینده و سرافراز ایران.