آبان بارانی در راه زاگرس؛ کهگیلویه و بویراحمد غافلگیر نشود

به گزارش“صبح خرد”، پاییز امسال برای زاگرس می‌تواند متفاوت از سال‌های گذشته باشد. بر اساس اعلام مسئولان هواشناسی، آخرین الگوهای اقلیمی احتمال بارش‌های فراتر از نرمال را در بخش‌هایی از غرب، جنوب‌غرب و دامنه‌های زاگرس نشان می‌دهد.

در کهگیلویه و بویراحمد نیز مدیرکل هواشناسی استان از احتمال بارش‌های پاییزی بیش از حد نرمال خبر داده و تأکید کرده است که امسال زمان آغاز سامانه‌های بارشی می‌تواند نسبت به الگوی معمول تغییر کند. 

زاگرس؛ تشنه باران، حساس به سیلاب

کهگیلویه و بویراحمد از استان‌هایی است که بارش برای آن فقط یک اتفاق جوی نیست؛ بخش مهمی از منابع آب، کشاورزی، مراتع، رودخانه‌ها و زیست‌بوم استان به بارش‌های زاگرس وابسته است.

اما همین ویژگی کوهستانی، در زمان بارش‌های شدید می‌تواند خطر را افزایش دهد.

بارش شدید در ارتفاعات ممکن است در مدت کوتاهی به روان‌آب در دره‌ها و مسیل‌ها تبدیل شود و در پایین‌دست، بدون آنکه فرصت زیادی برای واکنش وجود داشته باشد، سیلاب ایجاد کند.

به همین دلیل، هرچه بارش برای زاگرس مهم‌تر است، آمادگی در برابر بارش نیز اهمیت بیشتری دارد.

کهگیلویه و بویراحمد؛ هشدار فقط برای یاسوج نیست

موضوع فقط مرکز استان نیست.

از یاسوج و دنا تا مارگون، بویراحمد، چرام، کهگیلویه، لنده، بهمئی، گچساران و باشت، هر منطقه متناسب با موقعیت جغرافیایی و وضعیت رودخانه‌ها، مسیل‌ها و راه‌های ارتباطی خود با پیامدهای بارش مواجه خواهد شد.

در مناطق کوهستانی، خطر رانش زمین و ریزش سنگ باید جدی گرفته شود؛ در مسیر رودخانه‌ها و مسیل‌ها نیز خطر طغیان و سیلاب ناگهانی وجود دارد.

برای مناطق عشایری نیز مسئله جدی‌تر است. مدیرکل هواشناسی استان پیش‌تر درباره احتمال بارش‌های رگباری و خطر سیلاب ناگهانی در پایین‌دست هشدار داده و بر توجه ویژه عشایر به هشدارهای هواشناسی تأکید کرده است.

مسئولان استان چه کار کنند؟

اگر پیش‌بینی‌های فعلی در هفته‌های آینده تأیید شود، اکنون بهترین زمان برای اقدام پیشگیرانه است.

استانداری و مدیریت بحران باید نقاط پرخطر را دوباره بررسی کنند.

راهداری باید وضعیت جاده‌های کوهستانی، آبنماها، پل‌ها و نقاط مستعد ریزش را کنترل کند.

شهرداری‌ها باید پیش از آغاز بارش‌های سنگین، کانال‌ها، جداول و مسیرهای عبور روان‌آب را پاکسازی کنند.

شرکت آب منطقه‌ای باید وضعیت رودخانه‌ها، مسیل‌ها و نقاط حساس را پایش کند.

جهاد کشاورزی نیز باید هشدارهای لازم را به کشاورزان، باغداران و به‌ویژه جامعه عشایری منتقل کند.

این اقدامات هزینه نیست؛ هزینه واقعی زمانی آغاز می‌شود که یک مسیل مسدود، یک پل تخریب‌شده یا یک جاده رانشی، غافلگیری مسئولان را به خسارت عمومی تبدیل کند.

باران، فرصت بزرگ زاگرس است

زاگرس به باران نیاز دارد.

سال‌ها کاهش منابع آب، فشار بر سفره‌های زیرزمینی، خشکی مراتع و کاهش ذخایر آبی، اهمیت بارش‌های پاییزی و زمستانی را دوچندان کرده است.

اما نباید گرفتار یک اشتباه ساده شد:

بارش سنگین یک یا چند سامانه به معنای پایان خشکسالی نیست.

بخشی از بارش باید در خاک نفوذ کند، بخشی به تغذیه منابع زیرزمینی کمک کند و بخشی نیز در مخازن و ارتفاعات ذخیره شود تا بتواند اثر ماندگار داشته باشد.

از سوی دیگر، بارش‌های بسیار شدید در مدت کوتاه ممکن است به جای نفوذ، به روان‌آب و سیلاب تبدیل شوند.

بنابراین برای کهگیلویه و بویراحمد، مسئله فقط «بارش بیشتر» نیست؛ مسئله اصلی مدیریت درست بارش است.

آبان؛ آزمون آمادگی زاگرس

پیش‌بینی‌های فعلی هنوز پیش‌بینی قطعی روز و میزان بارش نیستند و هرچه به زمان وقوع سامانه‌ها نزدیک شویم، هشدارهای کوتاه‌مدت می‌توانند تصویر دقیق‌تری ارائه کنند.

اما همین حالا یک پیام روشن وجود دارد: نباید منتظر اولین سیلاب ماند تا بعد از آن به فکر لایروبی مسیل، ایمن‌سازی جاده و آماده‌باش نیروهای امدادی افتاد.

زاگرس اگر باران بگیرد، هم به آن نیاز دارد و هم باید برای پیامدهایش آماده باشد.

کهگیلویه و بویراحمد در قلب زاگرس ایستاده است؛ آبان می‌تواند برای این استان ماه برکت باشد، به شرط آنکه پیش از آمدن باران، مدیریت هم از راه رسیده باشد.

هشدار را جدی بگیریم؛ غافلگیری بعد از باران، دیگر نامش مدیریت بحران نیست.

این نسخه به نظرم برای صبح خرد از متن اولیه رکنا مناسب‌تر است، چون خبر را از یک هشدار کلی درباره ایران خارج می‌کند و زاگرس و کهگیلویه‌وبویراحمد را محور اصلی قرار می‌دهد؛ ضمن اینکه ادعای «حتماً سیلاب می‌آید» نمی‌کند و از نظر رسانه‌ای قابل دفاع‌تر است.

منبع:رکنا