کاهش بارش و برداشت های بی رویه دلیل خشک سالی در سرزمین رودخانه ها / خطر تنش آبی در کهگیلویه وبویراحمد جدی است

پایگاه خبری – تحلیلی “صبح خرد”(جمانیوز)

 استان کهگیلویه و بویراحمد سرزمین رودخانه‌های خروشان و اقلیم‌های متفاوت مانند بیشتر استانهای کشور به سوی خشکسالی پیش می‌رود.

به گزارش“صبح خرد”بر اساس آمارهای موجود کهگیلویه و بویراحمد ۱۰ درصد آب‌های کشور را در اختیار دارد اما با این وجود پدیده خشکسالی در این استان در سال‌های اخیر کم‌کم خود را نشان داده است.
استان کهگیلویه و بویراحمد با بیش از ۱۶ هزار کیلومتر مربع، یک درصد از مساحت ایران را در اختیار دارد.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کهگیلویه و بویراحمد می‌گوید: برداشت‌های بی‌رویه آب از سفره‌های زیر زمینی در سالیان اخیر خطر بروز خشکسالی و بحران‌های زیست محیطی را در استان تشدید کرده است.
علی داوودی مهر افزود: که افت سطح آب در استان کهگیلویه و بویراحمد از سال ۱۳۸۷ آغاز شده و همچنان رو به افزایش است.
وی، استفاده صحیح و حفاظت از تالاب‌ها و دریاچه‌های آبی کهگیلویه و بویر احمد را یادآور شد و گفت که بر اساس مطالعات انجام شده میزان ظرفیت آبی چهار تالاب موجود در استان شامل کوه گل در شهرستان دنا، برم الوان بهمئی، مور زرد زیلایی و شرنگ درنگ در شهرستان بویراحمد افزون بر ۸۰۰ هزار مترمکعب است.
بررسی‌ها و مطالعات شرکت آب منطقه‌ای حکایت از کاهش میزان نزولات جوی در هشت سال گذشته در این استان دارد به‌طوری که میانگین بارش‌ها در این مدت نسبت به بلند مدت و از سال زراعی ۱۳۵۱ تا ۱۳۹۵ حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است.
میانگین بلند مدت بارندگی در استان از ۴۳ سال قبل تاکنون افزون بر ۶۷۵میلی متر معادل حدود ۱۰ هزار و ۴۷۴ میلیون مترمکعب اعلام شده است.
بر اساس اطلاعات کارشناسان آب منطقه‌ای حدود ۴۴ درصد از این میزان تبخیر می‌شود و جزء بارندگی‌های مفید محسوب نمی‌شود و از مجموع ۵۷٫۳ درصد بارش‌های مفید نیز حدود ۵۵ درصد از این میزان نیز تبدیل به روان آب و تشکیل سیلاب می‌شود.
همچنین ۴۴ درصد بارش‌های مفید معادل ۲ هزار و ۶۱۳ میلیون متر مکعب سهم حوزه‌های آبریز و سفره‌های زیرزمینی در کهگیلویه و بویر احمد می‌شود.
افزون بر ۳۰۰ میلیون متر مکعب از این میزان از طریق چشمه‌ها برداشت می‌شود و مورد بهره برداری قرار می‌گیرد و مابقی آن یعنی حدود ۲ هزار و ۳۱۳ میلیون مترمکعب دیگر از طریق چشمه‌ها و قنات‌ها تخلیه می‌شود.
آمار مرکز پایش هواشناسی اداره کل هواشناسی کهگیلویه و بویراحمد هم پرده از مشکلاتی بر می‌دارد که حوزه آب این استان را با مشکل رو به رو کرده است.
آمارها نشان می‌دهد که مقدار بارش در سال زراعی جاری نسبت به پارسال کاهش یافته و نسبت به بارندگی بلندمدت نیز فاصله زیادی وجود دارد.
سال زراعی از اول مهر آغاز می‌شود و تا آخر شهریور سال بعد ادامه می‌یابد.
بارندگی در مناطق مختلف استان در سال زراعی جاری نسبت به مدت مشابه پارسال کاهش یافت و این کاهش از ۵۱ میلی‌متر در منطقه سردسیری یاسوج تا ۱۵۱ میلی متر در منطقه گرمسیری امام زاده جعفر گچساران بوده است.
به گفته ولی بهره‌مند رئیس مرکز پایش اداره کل هواشناسی کهگیلویه و بویراحمد میانگین بلندمدت بارش سالانه در دهدشت ۴۹۳ میلی متر، یاسوج ۸۱۲، سی سخت ۶۹۰، لیکک ۳۷۹ و گچساران ۴۸۳ میلی متر است.
بر این اساس، امسال در همه شهرهای استان بارش‌ها نسبت به بلندمدت کاهش یافته اما در شهرهای سردسیری یاسوج و سی سخت تفاوت چشمگیر است.
کارشناسان شرکت آب منطقه‌ای کهگیلویه و بویراحمد گفتند که برداشت بی‌رویه آب از منابع زیرزمینی استان به‌ویژه در شهرستان‌های گرمسیری نگران کننده است.
به گفته آنان برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی سبب شده سطح منابع زیرزمینی آب استان در برخی مناطق افت داشته باشد.
دشت ۶ هزار هکتاری امامزاده جعفر گچساران و دشت پنج هزار هکتاری کلاچو دهدشت از مناطق مهم کشاورزی مناطق گرمسیری کهگیلویه و بویراحمد به شمار می‌روند.
از ۱۵ دشت کهگیلویه و بویراحمد ۱۴ دشت دارای آبخوان است.
مدیر دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای کهگیلویه و بویراحمد هم می‌گوید: به دلیل خشکسالی و افزایش بهره برداری در این تعداد دشت استان، ۶۰ میلیون متر مکعب کسری آب وجود دارد.
روح الله اسدپور افزود: این میزان کسری آب به دلیل نبود ابزار کنترل مناسب به‌صورت غیرقانونی برداشت می‌شود.
۱۵ دشت در این استان وجود دارد که سطح آب در بیشتر آنها افت کرده است.
به گفته وی سطح آب در دشت کلاچو در کهگیلویه ۱۲ متر، دشت باشت هشت متر، بردیان در شهرستان چرام ۶ متر، در دشت ممبی در شهرستان بهمئی پنج متر و در دشت امام زاده جعفر در گچساران ۱۸ متر افت کرده است.
به دلیل انتقال آب از سد کوثر به زمین‌های کشاورزی لیشتر سطح آب در این دشت چهار متر بالاتر آمده است.
اسدپور یکی از مهمترین راه حل‌های جلوگیری از این روند منفی را تغذیه مصنوعی سفره‌های آب زیرزمینی و ساخت سد در حوزه‌های آبریز استان دانست.
حوزه‌های آبریز مهم استان کارون، بشار، مارون و زهره است.
در حوزه آبریز زهره سد چم شیر به ظرفیت بیش از یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون متر مکعب در شهرستان گچساران در دست ساخت است.
کهگیلویه و بویراحمد هم اینک دارای ۲ سد شاه قاسم به ظرفیت ۹ میلیون متر مکعب در حومه یاسوج و سد کوثر به ظرفیت کمتر از ۵۰۰ میلیون متر مکعب در غرب گچساران است.
افت سطح آب در استان کهگیلویه و بویراحمد از سال ۱۳۸۷ آغاز شده و همچنان رو به افزایش است.
اسدپور گفت که برای استفاده بهینه از منابع آبی استان باید مصرف آب در بخش‌های مختلف مدیریت شود.
اطلاعات شرکت آب منطقه‌ای کهگیلویه و بویراحمد حکایت از کاهش میزان نزولات جوی در ۹ سال گذشته در این استان دارد.
میانگین بلند مدت بارندگی در استان از ۴۳ سال قبل تاکنون افزون بر ۶۷۵ میلی متر معادل حدود ۱۰ هزار و ۴۷۴ میلیون مترمکعب اعلام شده است.
بر اساس این اطلاعات ۴۴٫۳ درصد این میزان تبخیر می‌شود و جزء بارندگی‌های مفید محسوب نمی‌شود و از مجموع ۵۷٫۳ درصد بارش‌های مفید نیز حدود ۵۵٫۲ درصد از این میزان نیز تبدیل به روان آب و تشکیل سیلاب می‌شود.
۴۴٫۸ درصد بارش‌های مفید معادل ۲ هزار و ۶۱۳ میلیون متر مکعب نیز سهم حوزه‌های آبریز و سفره‌های زیرزمینی در این استان می‌شود.
بیش از ۳۰۰ میلیون مترمکعب از این میزان از طریق چشمه‌ها برداشت می‌شود و مورد بهره برداری قرار می‌گیرد و مابقی آن یعنی حدود ۲ هزار و ۳۱۳ میلیون مترمکعب دیگر از طریق چشمه‌ها و قنات‌ها تخلیه می‌شود.
مجموع آب تجدید شونده در این استان افزون بر هشت هزار و ۱۸۶ میلیون مترمکعب است و بر اساس آمار سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۸ از منابع هفت‌گانه و بررسی‌های انجام شده تنها حدود ۷۷۰ میلیون مترمکعب از آب‌های سطحی این استان بهره برداری می‌شود.
معاون عمرانی استاندار کهگیلویه و بویراحمد هم از خطر تنش و چالش آبی در شهرهای مختلف استان به دلیل کاهش میانگین بارندگی بلند مدت خبر داد.
پژمان نیک اقبالی گفت که این استان با دارا بودن بیش از ۱۰ درصد یا ۱۱ میلیارد مترمکعب آب‌های سطحی کشور هم اکنون با تنش و چالش آبی مواجه است.
به گفته وی بخش عمده‌ای از این میزان آب‌های سطحی یعنی حدود ۱۰ میلیارد مترمکعب آن بدون استفاده از استان خارج می‌شود.
استان کهگیلویه و بویراحمد با مساحتی حدود ۱۶ هزار و ۲۰۰ کیلومتر مربع در جنوب غرب ایران واقع شده که بر اساس آمارهای ارائه شده، سالانه به‌طور میانگین بیش از ۶۰۰ میلی متر بارش باران دارد.
پژمان نیک اقبالی مشارکت جوامع محلی و استفاده از ظرفیت سازمان‌های مردم نهاد برای کاشت نهال و احیای جنگل، اجرای طرح‌های آبخیزداری و برنامه‌های حفاظتی در حوزه‌های آبریز استان را از جمله‌های طرح‌ها و راهکارهای مناسب از بروز خطر بیابان شدن عرصه‌های طبیعی دانست.
وی گفت که این استان با دارا بودن بیش از ۱۰ درصد (۱۱ میلیارد مترمکعب) آب‌های سطحی کشور هم اینک با تنش و چالش آبی مواجه است.
استان کهگیلویه و بویراحمد با مساحتی حدود ۱۶ هزار و ۲۰۰ کیلومتر مربع در جنوب غرب ایران واقع شده که بر اساس آمارهای ارائه شده، سالانه به‌طور میانگین بیش از ۶۰۰ میلی متر بارش باران دارد.

پایگاه خبری – تحلیلی “صبح خرد”(جمانیوز)