کار مشاوره صرفا انتخاب رشته با دانش آموز است و نه برای دانش آموز!!

“صبح خرد”،  با عرض سلام و ادب و احترام محضر والدین عزیز و دانش آموزان گرامی،  اینجانب کارشناس ارشد مشاوره با بیش از بیست سال سابقه کار مشاوره در مقاطع مختلف تحصیلی و مشاور فعلی مرکز مشاوره، در این آشفته بازار و تبلیغات انتخاب رشته کنکور سراسری و با توجه به استرس ناشی از آن برای خانواده ها و والدین ذکر چند نکته را ضروری دانستم!!
کار مشاوره صرفا انتخاب رشته با دانش آموز هست و نه برای دانش آموز!!
یعنی مشاور باید با همفکری دانش آموز و خانواده و علاقه خود داوطلب و ویژگی های شخصیتی وی رشته ای را انتخاب کنند که ضمن آینده شغلی ، رضایت و موفقیت روانی خود شخص را هم در پی داشته باشد و نه اینکه صرفا بر اساس افکار عمومی و یا نیازها و منافع شخصی خود مشاور یا اون مشاور نمایی که انتخاب رشته می‌کند باشد..
به عنوان مثال : داوطلبی با رتبه خیلی خوب که امکان قبولی در رشته پزشکی هر شهری را داشته باشد ولی خود داوطلب با توجه به ویژگی های شخصیتی که در خودش سراغ دارد و خودش را بهتر از هرکسی میشناسد و میداند که ظرفیت ادامه تحصیل در شهرهای بزرگ را ندارد و دوست دارد که فعلا از یه شهر نزدیک و کوچک شروع کنند تا کم کم و‌پله یه پله مراحل موفقیت روانی خود را طی کند و به همین خاطر با توجه به اینکه به راحتی پایتخت و یه شهر بزرگ را می‌تواند انتخاب کند اما ترجیحات روانی خودش را در نظر می‌گیرد و برخلاف نظر افکار عمومی شهر همجوار یا شهر کوچکتری را برای شروع انتخاب می‌کند…و در چنین شرایطی اگر به مشاور خلاف نظر داوطلب و صرفا بر اساس پذیرش افکار عمومی و بر سر زبان افتادن نام و شهرت خودش برای ایشان مثلا پزشکی پایتخت را در اولویت قرار دهد و این جاست که به اصلاح مشاوره میگوییم: « مشاور نیازهای خودش را مقدم بر نیازهای مراجع دانسته» و این خلاف اصول و اخلاق حرفه‌ای مشاوره هست!!!
هر چند ممکن است افکار عمومی کار مشاور را تحسین کند ولی این انتخابی برای دانش آموز بود نه با دانش آموز!!
بنابراین خود شما با کارنامه ای که در دست دارید و با توجه به زمانی که در اختیار دارید و علاقه خودتان و مطالعه دقیق دفترچه و همفکری با یک مشاور یا شخص با تجربه تر براحتی میتوانید اولویت های خود را انتخاب کنید و نکته جالبتر اینکه حتی کسی که دکترای مشاوره یا روانشناسی داشته باشد تا مقطع دکترا حتی یک واحد در دانشگاههای که درس خوانده در مورد انتخاب رشته کنکور پاس نکرده !!!
بنابراین نمی‌توانیم براحتی بگیم که در اینکار تخصص لازم را دارند و فقط ممکن است با مطالعه همین دفترچه و دوره های که سازمان سنجش سالیانه برگزار کرده شرکت کرده باشند که اصولاً دوره ها هم تدریس همین دفترچه کنکور هستند!!

نکته دیگر اینکه قراردادن یک رشته محل در انتخاب اول یا آخر هیچ تاثیری در افزایش شانس قبولی شما ندارد و ترتیب رشته فقط علاقه شما را نشان میدهد و داوطلب اولین اولویتی که حداقل نمره و شرایط و ضوابط لازم را کسب کرده باشد قبول میشود و اولویت های بعدی بررسی نمی‌شوند!
به عنوان مثال وقتی شخص الف رتبه ۵۰ کشوری و شخص ب رتبه ۴۵ کشوری در یک زیرگروه مشابه کسب کنند و شخص الف مثلا رشته پزشکی دانشگاه شیراز را در اولویت اول خود قرار دهد و شخص ب همین رشته را در آخرین اولویت خود قرار دهد و قبل از اون هم رشته ای را انتخاب نکرده باشد و فقط یک نفر ظرفیت باقیمانده باشد واضح هست که شخص ب که رتبه بهتری کسب کرده قبول میشود و به این معنا نیست چون شخص الف اولویت اول خودش قرار داده پس قبول میشود!!
پس اولویت شانس قبولی شما را افزایش نمی‌دهد بلکه زمانی تاثیر گذار هست که شما رتبه خوبی کسب کنید و با علم به اینکه چه اینکه پزشکی هم قبول میشود مثلا رشته شنوایی سنجی یا بینائی سنجی را قبل از رشته پزشکی قرار دهید!!
در انتخاب رشته باید دید واقع گرایانه داشته باشیم ..
گاه دیده می‌شود داوطلب و یا حتی مشاور برای شخصی که مثلا رتبه ۵۰۰۰ منطقه سه در زیر گروه یک کسب کرده تمام رشته های پزشکی و دندانپزشکی و داروسازی را انتخاب می‌کند که چنین توجیه میکند که حالا ما انتخاب میکنیم ضرری که ندارد خدا را چه دیدی شاید گرفت!!
و باید بدانیم که اتفاقا اینجا ضرر هم می‌کند چون اولویت های خودش را میسوزد و حتی یک هزارم درصد هم شانس قبولی نخواهد داشت!!
متاسفانه نرخ مصوبی برای انتخاب رشته وجود ندارد و در این آشفته بازار کنونی این مسئله والدین را کلافه تر از همیشه میکند و گاه مشاور نمایی ممکن است تا پنج میلیون به عنوان قبولی تضمینی از داوطلب مطالبه کند!!
بنابراین داوطلبی که میداند امکان قبولیش در رشته پزشکی امری محال هست فرصت قبول شدن در سایر رشته ها را با صرفا انتخاب رشته های پر متقاضی از دست می‌دهد!!

در رشته ای مثل علوم انسانی که متاسفانه بازار کار مناسب و امنیت شغلی وجود ندارد معمولا حتی اگه رتبه داوطلب منطقه سه رقمی هم باشد معمولا انتخاب و اولویت داوطلب و خانواده ش بخاطر مسائل مالی و آینده شغلی و کاهش هزینه های خانواده قطعا دانشگاه فرهنگیان خواهد بود و متاسفانه ظرفیت دانشگاه فرهنگیان در استان خودمان هم به مراتب بسیار پایین‌تر از سایر استان هاست
بطوریکه شاید کل استان به صد نفر هم نرسد!!
بنابراین تا رتبه دو یا سه هزار منطقه سه اولویت های خود را فقط تربیت معلم انتخاب می‌کنند و بعد از اون رشته های پرکاربرد دانشگاه های دولتی را انتخاب می‌کنند
بنابراین دیگر نیازی به صرف هزینه برای انتخاب رشته ندارند
ابتدا از دفترچه رشته های دانشگاه فرهنگیان را انتخاب و در فرم ثبت میکند و پس از آن رشته های مثل حسابداری ،مشاوره. روانشناسی یا علوم تربیتی را انتخاب می‌کنند!!
حالا چه خودشان اینکار و انجام بدهند چه مشاور انتخاب رشته و چه پروفسور سمیعی و چه سازمان سنجش هیچ تفاوتی ندارد..
پس نیازی به هزینه اضافی نیست…
اما گاهی پیش می آید که داوطلبی رتبه ۳۰۰۰ در علوم انسانی در منطقه سه را کسب کرده و شانس قبولی در رشته مشاوره دانشگاه اصفهان یا چمران اهواز را دارد…
اما با توجه به هزینه ایاب و ذهاب، خوابگاه دوری از خانواده، ما به عنوان مشاور به خانواده ها توصیه میکنیم همین رشته را در همین دانشگاه پیام نور دهدشت انتخاب کنند که هزینه های اضافی از دوش خانواده برداشته شود
چرا که آینده شغلی و حتی استخدام هیچ‌ ربطی به اینکه در کدام دانشگاه تحصیل کرده ندارد و صرفا مدرک مهم هست…
اما گاهی قضیه فرق می‌کنه و داوطلب تاکید می‌کنه که حتما باید برای ادامه تحصیل در مقاطع ارشد و دکترا برنامه دارد..
بنابراین داوطلب ترجیح میدهد به دانشگاه معبرتر با اساتید مجرب برود!!
پس میبینیم که انتخاب رشته یه امر کاملا همفکرانه هست نه اینکه صرفا مشاور از داوطلب کارنامه را تحویل بگیرد و بدون هیچ نظر خواهی اولویت در اختیار داوطلب قرار دهد!!
و در آخر اینکه «هیچ مشاوری معجزه نمیکند.. معجزه در خود شماست!!»
بقول مولانا: بیرون ز تو نیست هر چه در عالم هست…از خود بطلب هر آنچه خواهی که تویی!!!
با تشکر
«رسائی»مشاور و مدرس آموزش خانواده و مهارتهای فرزند پروری