خشونت علیه زنان و دختران و راهکارهای مقابله با آن/بقلم دکتررکسانا ضرغامپور بویراحمدی

“صبح خرد”/ یادداشت اجتماعی؛ در پی قتل دلخراش یک دختر ۱۸ساله در اسلامشهر تهران توسط پدرش؛دکتر رکسانا ضرغامپور بویراحمدی فعال اجتماعی مدافع حقوق زنان؛ نویسنده؛محقق و مدرس دانشگاه طی یادداشتی به این موضوع پرداخت.

خشونت علیه زنان یکی از پدیده‌های اجتماعی و فرهنگی است که عمیقاً در ساختار جوامع ریشه دوانده و به تبع آن، پیامدهای گسترده‌ای بر سلامت جسمی و روانی زنان، خانواده‌ها و کل جامعه دارد. این معضل چند بعدی، شامل انواع مختلفی از خشونت مانند فیزیکی، روانی، جنسی و اقتصادی است و نیازمند توجه ویژه و اقدام قاطع در جهت پایان دادن به آن می‌باشد. خشونت علیه زنان اجزای مختلفی دارد، که هرکدام اثرات و عواقب خاص خود را دارند:

خشونت فیزیکی: شامل ضرب و شتم، آسیب رساندن و سایر اعمالی است که به تندرستی جسمی زنان آسیب می‌زند. این نوع خشونت می‌تواند در قالب حملات مستقیم و یا تهدید به خشونت صورت گیرد.

خشونت روانی یا عاطفی: شامل تحقیر، تهدید، کنترل و ایجاد ترس در زنان است. خشونت روانی به‌ویژه می‌تواند تأثیراتی عمیق و ماندگار روی سلامت روان زنان داشته باشد.

خشونت جنسی: شامل آزار و اذیت جنسی، تجاوز و هرگونه رفتار جنسی غیرمجاز است که به حقوق و کرامت زنان آسیب می‌زند.

خشونت اقتصادی: به کنترل منابع مالی زنان و محدود کردن استقلال مالی آنها اشاره دارد که ممکن است به دلیل وابستگی اقتصادی، فرد نتواند از یک رابطه خشونت‌آمیز خارج شود. خشونت علیه زنان به مجموعه‌ای از عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی برمی‌گردد، که از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

نابرابری‌های جنسیتی: ساختارهای اجتماعی که با رفتارها و نگرش‌های نابرابر جنسی سر و کار دارند، موجب تداوم خشونت علیه زنان می‌شوند. باورهای سنتی که زنان را به عنوان موجوداتی ضعیف‌تر و تابع‌تر به حساب می‌آورند، در اکثر جوامع ریشه دوانده است.

تجارب خشونت‌آمیز گذشته: وقتی‌که افراد خود در محیط‌های پرخشونت بزرگ می‌شوند، احتمالاً در آینده نیز این رفتارها را تکرار می‌کنند.

فقر و نابرابری اقتصادی: وضعیت‌های اقتصادی ضعیف و ناتوانی در تأمین نیازهای اساسی، منجر به بروز تنش‌ها و در نتیجه، خشونت می‌شود.

سیستم‌های قانونی و اجتماعی ضعیف:نداشتن قوانین بازدارنده و عدم پیگیری قانونی برای مجرمان یکی از عوامل تداوم خشونت علیه زنان است. خشونت علیه زنان فقط به قربانیان آسیب نمی‌زند، بلکه اثراتی بر جامعه به طور کلی دارد.

سلامت روانی و جسمی: زنان قربانی خشونت به‌دلیل آسیب‌های جسمی و روانی ممکن است از مشکلات جدی مانند افسردگی، اضطراب و اختلالات روانی رنج ببرند.

تأثیر بر خانواده: خشونت علیه زنان می‌تواند به تخریب خانواده‌ها و ایجاد چرخه‌ای از خشونت در نسل‌های بعدی منجر شود.

هزینه‌های اقتصادی: هزینه‌های ناشی از درمان و هزینه‌های اجتماعی و بهداشتی مرتبط با خشونت می‌تواند به فشار اقتصادی بر کشورها منجر شود. برای پایان دادن به خشونت علیه زنان، ایجاد و اجرای قوانین مؤثر ضروری است.

حفاظت از قربانیان: لازم است قوانینی تدوین شود که به زنان در برابر خشونت محافظت کند و در صورت وقوع خشونت، به آن‌ها امکانات حمایتی فراهم کند.

مجازات مجرمان: باید قوانین و مجازات‌های سخت‌گیرانه‌ای برای اعمال خشونت وضع شود تا از تکرار این رفتارها جلوگیری شود.

آموزش و آگاهی: برنامه‌های آموزشی در زمینه حقوق زنان و آگاهی از خشونت علیه زنان باید در سطح مدارس، دانشگاه‌ها و نهادهای اجتماعی اجرا شود.

تأمین حمایت اجتماعی: برنامه‌ها و نهادهای اجتماعی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که به قربانیان خشونت کمک کنند. این شامل ایجاد مراکزی برای پناهندگی زنان، مشاوره‌های روانی و حقوقی، و دسترسی به خدمات بهداشتی مناسب می‌شود.

مشارکت جامعه: برای موفقیت در پایان دادن به خشونت علیه زنان، جذب جامعه در این فرآیند بسیار مهم است. برای این منظور، افراد، نهادها و سازمان‌های مختلف باید در ارتقاء آگاهی و ترویج نگرش‌های ضدخشونت همکاری کنند.

اصلاحات قانونی: دولت‌ها باید نسبت به اصلاح قوانین موجود و تدوین قوانین جدیدی که به نفع زنان و حمایت از آن‌ها باشد، اقدام کنند. این قوانین باید به‌گونه‌ای باشند که نه تنها به مشکلات فعلی پاسخ دهند، بلکه از بروز مشکلات جدید جلوگیری کنند.

ارتقاء همکاری‌های بین‌المللی: خشونت علیه زنان یک معضل جهانی است و نیازمند همکاری‌های بین‌المللی برای تغییر نگرش‌ها، اشتراک‌گذاری تجربیات و بالا بردن سطح آگاهی عمومی می‌باشد. کنوانسیون‌های بین‌المللی مانند کنوانسیون «پکن» و «سازمان ملل» باید به‌طور جدی اجرا و پیگیری شوند. پا یان دادن به خشونت علیه زنان یکی از چالش‌های بزرگ اجتماعی در جوامع معاصر است. این پدیده نه‌تنها بر سلامت جسمی و روانی زنان تأثیر می‌گذارد، بلکه به تضعیف بنیان‌های خانواده و جامعه منجر می‌شود. برای مقابله با این معضل، نیاز به ایجاد و اجرای قوانین مؤثر، توسعه برنامه‌های حمایتی و ترویج آگاهی‌های اجتماعی عمیقاً احساس می‌شود.

تنها با اقدام قاطع و برنامه‌ریزی‌شده نهادهای دولتی، سازمان‌های غیردولتی و جامعه مدنی می‌توان بر این معضلات فائق آمد و گامی مؤثر در تحقق عدالت جنسیتی برداشت. بنابراین، از تمامی تصمیم‌سازان، قانونگذاران و ملت‌ها خواسته می‌شود تا با در نظر گرفتن سیاست‌ها و قوانینی که به حمایت از حقوق زنان و پایان دادن به خشونت علیه آن‌ها کمک می‌کند، اقدام نمایند. این رویه نه تنها به بهبود شرایط زندگی زنان و دختران می‌انجامد، بلکه به سوی ساختن جامعه‌ای عادلانه‌تر و پایدارتر نیز هدایت خواهد کرد.

و این که از همه مهمتره اینکه درخواست قانون خشونت علیه زنان

اینجانبه رکسانا ضرغامپور بویراحمدی، به عنوان یک فعال اجتماعی و مدافع حقوق زنان، با تأکید و قاطعیت، خواستار تصویب و اجرای قوانین کارآمد و جامع در راستای جلوگیری از خشونت علیه زنان از سوی دولت هستم.

خشونت علیه زنان یک پدیده‌ی شوم و ریشه‌دار است که پیامدهای مخرب و ماندگاری بر سلامت جسمی و روانی زنان دارد و به تخریب بنیان خانواده و تهدید امنیت اجتماعی و فرهنگی منجر می‌شود. با وجود تلاش‌های متعددی که در سال‌های اخیر انجام شده است، هنوز هم زنان بسیاری در زیر بار خشونت‌های فیزیکی، روانی، جنسی و اقتصادی رنج می‌برند و این موضوع نیازمند توجه جدی و فوری مسئولان و سیاستگذاران است.

مردان و زنان در جامعه باید بتوانند در محیطی ایمن زندگی کنند و از حقوق و کرامت انسانی خود برخوردار باشند. اما متأسفانه، بسیاری از زنان به دلیل عدم وجود قوانین محافظتی و ناکافی بودن حمایت‌های اجتماعی، نمی‌توانند از حقوق خود دفاع کنند و در مواقع خشونت، راهی برای پناه بردن و حفاظت از خود ندارند.

بنابراین، من تأکید می‌کنم که دولت باید با قاطعیت و جدیت، اقدام به تصویب قوانین مؤثر در زمینه جلوگیری از خشونت علیه زنان کند. این قوانین باید شامل موارد زیر باشد:

حفاظت حقوقی: راهکارهایی برای حمایت از قربانیان خشونت، شامل ایجاد مراکز حمایت و خدمات مشاوره‌ای تخصصی.

مجازات مجرمان: قوانین مؤثر و سخت‌گیرانه برای مجازات مجرمان و جلوگیری از تکرار رفتارهای خشونت‌آمیز.

آموزش و آگاهی‌سازی: برنامه‌های آموزشی برای ارتقاء آگاهی جامعه نسبت به خطرات و پیامدهای خشونت علیه زنان.

ایجاد زیرساخت‌های حمایتی: تأسیس نهادها و سازمان‌هایی که به طور خاص به مشکلات و نیازهای زنان آسیب‌دیده رسیدگی کنند.

در پایان، از دولت محترم و تمامی مسئولان خواهشمندم که به این درخواست توجه ویژه‌ای داشته باشند و با تصویب و اجرای قوانین مؤثر، به تلاش‌های جهانی برای پایان دادن به خشونت علیه زنان بپیوندند. هرگونه تعلل یا کاهش حساسیت در این موضوع، نه تنها به تداوم رنج زنان بلکه به تضعیف بنیان‌های اجتماعی و توسعه پایدار جامعه منجر خواهد شد.

امید دارم که با همکاری و همت مشترک، بتوانیم جامعه‌ای امن و عادلانه برای تمام افراد، به ویژه زنان، ایجاد کنیم

به قلم دکتر رکسانا ضرغامپور بویراحمدی نویسنده ،محقق و مدرس دانشگاه

اردیبهشت ۱۴۰۴