لاله‌های واژگون کوه سیاه کهگیلویه؛نشان‌هایی قرمز بر سینه‌ سنگی

کیوان ضرغامی-صبح خرد؛ لاله‌های واژگون کوه سیاه کهگیلویه، که ما مردم محلی آن‌ها را «گل نگین» هم می‌نامیم، همچون نشان‌هایی قرمز بر سینه‌ی سنگی این ارتفاعات نقش بسته‌اند؛

نشان‌هایی که به انسان یادآوری می‌کنند، “طبیعت” لوکس‌ترین و در عین حال آسیب‌پذیرترین سرمایه‌ی ماست.

آن‌ها خروجی یک اکوسیستم پیچیده‌اند که از ریشه‌های بلوط تا ریزترین موجودات خاک را در زنجیره‌ای به‌هم‌پیوسته به هم وصل می‌کند.کوه سیاه، در مرزِ میان مرتع و جنگل، “آزمایشگاهی زنده است” که نشان می‌دهد چگونه تنوع زیستی می‌تواند در دل شرایط سخت، تاب‌آوری خلق کند و حیات را بر شیب‌های تند و سنگلاخی حفظ کند.

هر بوته، نتیجه‌ی هزاران تعامل پنهان بین خاک، آب، میکروارگانیسم‌ها، باد، نور و دانش تکاملی طبیعت است؛ تعاملی که اگر یک حلقه‌اش را نادیده بگیریم، کل زنجیره فرو می‌ریزد. هیاهوی سبز بهار در این‌جا، فقط جشن رویش نیست؛ هشدار هم هست! هشداری درباره‌ی این‌که کوچک‌ترین دست‌کاری در پوشش گیاهی، چرای بی‌رویه، جاده‌کشی یا تخریب بلوط‌ها می‌تواند مثل گرفتن یک آجر از زیر دیوار، این سازه‌ی پیچیده‌ی زیستی را از تعادل بیندازد.

از فراسوی این کوه‌ها، پیام روشنی به گوش می‌رسد: اگر نسبت به زیست‌بوم “مسئول نباشیم”، در نهایت خودمان اولین قربانی فروپاشی آن خواهیم بود؛ چه در قالب فرسایش خاک، چه کم‌آبی، چه سیلاب و چه مهاجرت اجباری.برگ‌های این لاله‌ها و ریشه‌های بلوط‌های اطراف آن‌ها، صفحات یک شناسنامه‌ی زیست‌محیطی‌اند که روی آن نوشته شده است: تاریخ بهره‌برداری ما، میزان فشار انسانی، تغییرات اقلیمی و کیفیت حکمرانی محیط زیست در این سرزمین.

کسی که با نگاه مدیریتی و علمی به این کوه می‌نگرد، فقط زیبائی نمی‌بیند؛ “شاخص” می‌بیند: شاخص سلامت خاک، تنوع گونه‌ها، کارکرد خدمات اکوسیستمی و میزان آینده‌داری یا آینده‌سوزی تصمیم‌های ما! لاله‌های واژگون کوه سیاه، در سکوت خودشان، از ما درباره‌ی مدل توسعه‌مان سؤال می‌پرسند: آیا حاضر هستیم اندکی از رفاه کوتاه‌مدت صرف‌نظر کنیم تا این نگین‌های طبیعت را برای نسل‌های بعد هم حفظ کنیم؟ تپش حیات در برگ‌های این گل‌ها، تپش هویت ماست؛ هویتی که اگر به قیمت نابودی اکوسیستم‌ها معامله شود، چیزی جز سرزمینِ خالی از ریشه، و شهرهایی پر از بحران برایمان باقی نخواهد گذاشت…؟؟

 کیوان ضرغامی