معابد ومساجد ،ضرورت یا تشریفات / بقلم غلامعباس موسوی نژاد

پایگاه خبری – تحلیلی “جمانیوز”(jamanews.ir) (صبح خرد)

گاهی در نشست های خانوادگی ویا در شبکه های مجازی ،صحبت هایی در مورد حقانیت وجود امام زاده ها ،هزینه های تعمیر و نگهداری ساخت مساجد و…مطرح می شود .نگارنده سعی دارید به این سئوالات بصورت ساده وبی پیرایه پاسخ بگوید .
گاهی در جامعه ما ،ساخت مساجد و تعمیر بقاع متبرکه به چالش کشیده می شود .گفته می شود که چرا فلان امام زاده با هزینه هنگفت ساخته می شود ،اما در کنارش افرادی با فقر دست وپنجه نرم می کنند؟
پاسخ ساده  وقابل فهم به این سئوال شاید از نگرانی سوال کنندگان بکاهدیا ذهن خوانندگان را روشن کند. اول اینکه امام زاده ها هرکه باشند واز هرکجا آمده باشند ،پناهگاهی برای مردم بوده و انسانهایی با کرامت وقابل احترام هستندکه سالیان سال در فرهنگ این مرزوبوم حضور دارند ومردم ما ، از آنها کرامت دیده اند،پناه آوردند،درکنارحرمشان عبادت کردند،توبه واستغاثه کردند،تحصن کردند،وسایل خودرا به امانت گذاشتند و…کاربردهای فراوان فرهنگی ،اجتماعی وامنیتی داشته اند ومعمولا حضورشان مانع ظلم و ستم به مردم ،مانع سرقت و قتل و خون ریزی شده و کارکردهای ریز و درشتی داشته اندکه در این مطلب مختصر نمی گنجد.دوم اینکه ، هزینه بقاع متبرکه ، از اموال وقفی ویا نذورات به امام زادگان تامین می شود وطبق شرع اسلام ،نمی توان آنرا برای دیگر امور مصرف کرد .به عنوان مثال وقتی کسی برای امام زاده ای نذر می کند ،شما نمی توانید آنرا برای ساختن یک پل ارتباطی یا ساخت یک مدرسه هزینه کنید .ممکن است بر نذر کننده بتوان ایراد گرفت که چرا کاری مانند پل ساختن را انجام نمی دهد ،اما نذر کننده باور باطنی به امام زاده دارد ودرنتیجه برایش نذر می کند.اگر همسایه شما،سفری زیارتی به مشهد برود ولی خانواده همسایه اش سر گرسنه بر بالین بگذارد ،نمی توانیم به امام رضا علیه السلام ایراد بگیریم وقطعا امام رضا از کار این زائر راضی نیست ،اما هرکسی اختیار مالش رادارد ، ومی تواند ، درآمدش را صرف اموری بکند که خودش درست بودنش را تشخیص می دهد ،هرچند از نظر ائمه اطهار، کمک به همسایه امری مهم و حیاتی است .حدیث الجار ثم الدار،اول همسایه بعد خانه  ورفتار امامان ،وبه قول عامه مردم ،خیری که به خونه رواست به مسجد حرام است ، همه موید این مطلب است .
گاهی شنیده می شود ، فلان ساعت ویا فلان روز حتما دعا کنید یا به مسجد بروید و…واقعیتش اینه که علما وعرفا دنبال بهانه برای تعالی مردم هستند وسعی می کنند با خاص جلوه دادن روزی یاساعتی حداقل برای یکبار هم که شده توجه مردم را به خداوند جلب کنند،یا مردم را به عبادت فرا بخوانند تا طعم عبادت را بچشند واگر کسی طعم عبادت یا آرامش باطنی را در زمانی یا مکانی چشید ،تمایل دارد دوباره وچندباره به همان حال آرامش بازگردد.در نتیجه عده ای به این روش اهل عبادت می شوند وشاید از گناه دوری کنند این روش بی شباهت به تبلیغات فروشنده های امروزی نیست که در اول ماه یا آخر ماه ، تخفیف خاصی میدهند ومطمئن هستند اگر کسی از آنها خرید کرد ، احتمال اینکه مجددا خرید بکند، خیلی زیاد است .اما متاسفانه از همین موضوع منطقی ودرست ، هم عده ای سوء استفاده می کنند،مانند سنگ ها وتسبیح های فلان منطقه وابزاری که به عنوان گشاینده گره ها ومشکلات وزاینده روزی معرفی می شوند.اما همه ما باید بدانیم ،خداوند تنها روزی رسان ،گشاینده وفاتح وقادر وقاهر است وهمه جهانیان در مقابل عظمتش ذره ای بیش نیستند. صدالبته هر چیزی وهر امرمقدس ودرستی ، امروزه مورد سوء استفاده قرار می گیرد ولی شنونده باید عاقل باشد وهر صحبت غیر علمی وغیر عقلانی را قبول نکند .اینکه یک سنگ بتواند در گشایش بخت وروزی کسی موثر باشد، کاملا شرک وبه نوعی بت پرستی است .در واقع غیراز خدا هیچ کسی نمی تواند گشایشی بدهد(الله یبسط رزق …..و یهدی من یشاء ……وتعز من تشاء )همه بیان کننده این موضوع هستند.  او قادر وپروردگار است و اوصیا و اولیا دستاویز وبهانه ای برای ارتباط با خداوند هستند.وقتی شما در صحن یک امام زاده متروک ایستاده اید ودعا می کنید ،البته هیچ تفاوتی با اینکه دعایتان را در قطار بکنید ندارد.اما حال و هوای صحن ،خنکی آن،خستگی مسافری که از راه رسیده است ودر مدت سفر منتظر رسیدن به امام زاده بود وداستانهایی که در مورد کرامت امام زاده شنیده وآمادگی باور کردن را در او ایجاد کرده است ومضافا اینکه صحن امام زاده جایی تمیز از دروغ و تهمت و….وسایر معاصی است که در خانه های ما انجام می شود ،همه دست به دست هم می دهند تا ما آمادگی نیایش وحضور قلب پیدا کنیم . غیراز موارد بالا ، روح آن شخص ارجمندی که بارگاهی دارد، به تعالی ومرتبه ای رسیده وبگونه ای در آن محیط توسط زائرین احساس می شود .همه این مسایل دست به دست هم می‌دهند تا، زائری که در واقع طالب سعادت ورحمت الهی است ویا دنبال صراط مستقیم بوده ودرخواست توبه دارد ،شرایط وآمادگی دعای خالصانه و قلبی وبا حضور قلب را بیابدوبه شرایط روحی مناسبی دست یابد به قول عرفا حال خوشی به او دست دهد و نوری به باطن او بتابد .حتی این حضور قلبی،ممکن است، باعث استجابت دعا نیز بشود ویا امکان استجابت را فراهم می کند.طبیعی است در این شرایط، حال معنوی شما بهتر می شود و آماده پذیرش رحمت الهی وانجام توبه می شوید وتصمیم به ترک گناه می گیرید. حضور امامزادگان وقبور شهدا وصلحاء وعارفان هرکدام می توان با ایجاد فضایی مطلوب ،شرایط رشد وتعالی معنوی مارا فراهم کند.هرکسی که می خواهد از گذشته خداحافظی کند ،آدم جدیدی بشود ،به قول حافظ دنبال عالمی نو وآدمی نو می گردد،یکی از بهترین وشاید مهمترین آن ،فراهم کردن شرایطی برای تجدید پیمان با خداوند و برقراری ارتباط با خداوند است.هرکسی که بخواهد با معبود گفتگو کند ،طبیعی است نمی تواند در شلوغی خیابان وازدحام جمعیت با خداوند سخن بگوید ،بدیهی است حضور صداهای مزاحم ، اجازه تمرکز ومراقبه را نمی دهد،در مقابر ومساجد ،سکوت حاکم بر محیط وحذف صدا های اضافی وفراهم بودن شرایط مراقبه ونیایش باعث می شود ،انسان آمادگی بیشتری داشته باشد وراحت تر بتوانددرونیات خود را بیان کندوبا خداوند راز و نیاز کند.ساده ترین دلیل وبدیهی ترین آن ،این است که کمتر کسی می تواند درکنار یک اتوبان وزیر نور آفتاب یا بارش باران مطلبی بنویسد ویا بخواند ،اما در محیط کتابخانه به راحتی می تواند اینکاررا انجام بدهد.

در نتیجه وجود مکانی برای عبادت ومراقبه وفراهم آمدن شرایط فیزیکی که فراهم کننده شرایط معنوی است ،کاری ضروری واجتناب ناپذیر است .
هیچ کسی تمایل ندارد در تنهایی برقصد ،در تنهایی خودرا آرایش کندو….اما فضای جمعی برای رقص یا عبادت ویا سروروشادی یا شیون وعزا ، حس و حال وانرژی لازم را فراهم می کند.وقتی در صحن امام زاده ای یا شبستان و رواق مسجدی دور هم جمع می شویم تمایل روانی بیشتری برای عبادت ونیایش پیدا می کنیم .این موضوع حتی در محیط های ورزشی نیز صدق می کند واز اهمیت بالایی بر خوردار است وانرژی وحال وحوصله افراد ،در زمان ورزش دسته جمعی ، افزایش می یابد .شرایط تمایل به نیایش و دعا هم بگونه ای از این امر تبعیت می کند. دعا یک گفتگوی یک طرفه نیست ،چیزی نیست که گوینده بگوید ولی شنونده ای نباشد ،دعا یک گفتگوی دوطرفه است ،یک طرف آن ،آدمی با همه کوچکی وحقارت وگناهانش واز طرفی دیگر خداوند با همه جلال و جبروت وعظمتش ،انسان می گوید و او می شنود ودست آدمی را می گیرد وبالا می برد ،دعا گفتگوی کوچکترین موجود با ارجمندترین خالق هستی است واین طبیعی است که وقتی ما با خدا گفتگو می کنیم ،بزرگ می شویم وبه قول ملاصدرا جانمان فربه می شود وبه قول مولانا به عالم بالا می رویم .دعا نوعی بلوغ وتعالی است که دعا کننده ضمن شناخت بیشتر از خداوند،بارگناهان را از دوش خویش بر میدارد ودستش را در دست خداوند مهربان میگذارد تا او را بالا ببرد .تا هنگامیکه آدمی نخواهد بالا برود ودستش را دراز نکند ،دست خداوند را که از همیشه به سوی بشر روانه بوده نمی بیند.تاهنگامیکه دستانمان را بلند نکنیم  وطنابهای عروة الوثقی را نگیریم به کمال وتعالی نمی رسیم ،هزاران سال است که خداوند رشته هایی از آسمان پایین فرستاده تا بندگانش آنرا گرفته وبالا بروند،اگر بنده ای سر در گریبان می کند و نگاهی با بالا نمی اندازد ،هیچ راه نجاتی برایش فراهم نیست ودر این ظلمات مقصر اصلی ،کسی است که تقصیر یا کوتاهی می کند ودستش را به جانب رشته های نجات دراز نمی کند.خداوند دستانش را دراز کرده  وآغوشش گشاده است ،دستان خود را در دستان خداوند بگذارید ،سر رشته امور را به او بدهید واطمینان خاطر داشته باشید که او بندگان را کفایت می کند.حسبنا الله نعم مولا ونعم النصیر……

سید غلامعباس موسوی نژاد

پایگاه خبری – تحلیلی “جمانیوز”(jamanews.ir) (صبح خرد)