پادشاهی کیخسرو ؛ آزمون دوم : “شکست دشمنان،داد و آبادانی”/محمود منطقیان

پایگاه خبری تحلیلی”صبح خرد”(جمانیوز)

–نخست جنگ بادشمنان:

شناخته ترین دشمن کیخسرو وایران افراسیاب پادشاه توران زمین است.افراسیان دشمنی گستاخ، خشن وترسناک است که به فرمان اوسیاوش پدرکیخسروراکشته اندو هرگاه برایش پیش آمده وتوانسته، به سرزمین ایران حمله آورده وسنگدلانه دست به کشتار و ویرانی وغارت زده ومرزهای ایران راموردتجاوزودستبردقرارداده وناامن کرده است.افراسیاب دشمن ترسناکی است وبابودنش هیچگاه ایران روی آسایش وآرامش نخواهد دیدوبنابراین کیخسروبرآن شدکه هم به کین خواهی پدر و هم برای دورنگه داشتن ایران ازحمله ودستبردافراسیاب و سپاهیانش،به توران زمین لشکرکشی کندودرصددشکست توران ونابودی افراسیاب برآید.
کیخسروباتدارک سپاه وتجهیزات وجنگ باافراسیاب ،سرانجام برسپاهیان توران پیروزمی شودودست اندرکاران کشتن سیاوش مانندافراسیاب،گرسیوز،گروی زره وسرداران نامی سپاه توران مانند پیران،هومان،کاموس،اشکبوس، خاقان چین و……کشته می شوند.

وباکشته شدن افراسیاب و پهلوانان نامدارآن سرزمین وشکست سپاهیان توران، کیخسرو فرمانروای جهان می شودوفرمانروایان هرکشوری سربه فرمان او فرود می آورندو پادشاهی اورا راپذیرفته و گردن می نهند:

**فرستاده آمدزهرکشوری
زهرنامداری وهرمهتری
نبددرجهان کس به هنگام اوی
کجاسرنیاورد دردام اوی”

کوتاه سخن این که کیخسرو توانست بادرخشش رستم زال ودیگرسرداران دلیرایران بر دشمنان پیروزشودوسرزمین ایران را ایمنی وآسایش بخشد وجهان راسربه فرمان خویش گرداند.

–دوم برپایی “داد”وآبادانی کشور.

کیخسرونخست به دیدار سرزمین و شهرهای ایران پرداخت ودرپی آبادانی وسامان کشور برآمد:

**همه بوم ایران سراسربگشت
به آبادوویرانی اندرگذشت
هرآن بوم وبر،کان نه آبادبود
تبه بودوویران زبیدادبود
درم دادوآبادکردش زگنج
زدادوزبخشش نیامدبه رنج
به هرشهربنشست وبنهادتخت
چنان چون بودمردم نیکبخت
همان بدره وجام می، خواستی
به دینارگیتی بیاراستی
وازآنجا سوی شهردیگرشدی
همان با می وتخت وافسرشدی”

کیخسروبه سپاهیا نش فرمان دادکه درهنگامه نبردولشکرکشی تنها باجنگجویان دشمن بجنگند وبه مردم بی سلاح وکشاورزوپیشه ور وآنها که برسرراه خودبینندکاری نداشته باشندوآزارنرسانندودریک جمله ،حقوق انسانی رارعایت کنند:

**نیازردبایدکسی را ز راه
چنین است آیین تخت وکلاه
کشاورزیامردم پیشه ور
کسی کوبه رزمت نبندد کمر
نبایدکه بروی وزدبادسرد
مکوشیدجزباکسی هم نبرد
نبایدنمودن به بی رج رنج
که برکس نماندسرای سپنج”

وفشرده سخن اینکه درزمان پادشاهی کیخسرو،دادگری و آبادانی گسترش یافت وبدی ودشمنی رخت بربست:

**چوکیخسروشاه، برگاه شد،
جهان یکسرازکارش آگاه شد
بگستردگردجهان داد را
بکندازجهان بیخ بیداد را
چوتاج بزرگی به سربرنهاد
ازاوشادشدتاج واونیزشاد
چوجم وفریدون بیاراست گاه
زدادوزبخشش نیاسودشاه
جهان گشت پرچشمه ورودآب
سرغمگنان اندرآمدبه خواب
هرآنجا که ویران بدآبادکرد
دل غمگنان ازغم آزادکرد
ازابر بهاری ببارید نم
زروی زمین، زنگ بزدودوغم
زمین چون بهشتی شدآراسته
زدادوزبخشش پرازخواسته
جهان شدپرازخوبی وایمنی
زبدبسته شددست اهریمنی”

وآنگاه که کیخسروبرآن شدکه پادشاهی رارها کندوبه جهان معنا وبرترراه جویدبازراه نیکی وداد را پی گرفت و گودرز کشوادراازسوی خویش نمایندگی بخشیدودرگنج پادشاهی رابه روی اوگشودواز وی خواست تا او کاری نیک وانسانی پذیرد وسرمایه گنج شاهی رابرای آبادانی وکارهای نیک وکمک به مردم اهل نیازبه کارگیرد.:

**چوبگشادآن گنج آبادرا
وصی کردگودرزکشوادرا
بدوگفت بنگربه کارجهان
که باآشکاراچودارد نهان
گهی گنج را روز آگندن است
به سختی،وروزی پراگندن است
نگه کن رباطی که ویران بود
پلی کان به نزدیک ایران بود
دگرآبگیری که باشدخراب
ازایران وازرنج افراسیاب
دگرکودکانی که بی مادرند
زنانی که بی شوی وبی چادرند
دگرآن کش آیدبه چیزی نیاز
زهرکس همی دارد اورنج باز
نگه کن به شهری که ویران شده است
کنام پلنگان وشیران شده ا ست
دگرهرکجارسم آتشکده است
که بی هیربد جای ویران شده است.
بباید همی آتش افروختن
بدان نام نیکو بیندوختن
سه دیگرکسی کو زتن بازماند
به روزجوانی درم بر فشاند
دگرچاهساری که ویران شده است
فراوان براو سالیان برگذشت
بدین گنج وسیم وزر آبادکن
درم خوار کن، مرگ را یادکن.”

وبدین گونه کیخسرودرپادشاهی خویش جهان را به ایمنی و دادو نیکی بیاراست وپیمان خویش راباخدا ومردم به خوبی بگذارد. نکته درخورنگریستن درپادشاهی کیخسرواین است که درآیین کشورداری او به همه سوی حقوق انسانی وشهروندی نگاه شده است و دادورزی رادرهرجای وحتادرجنگ بادشمن، برای آسایش وایمنی همه انسانها روا دانسته است.
کیخسرووآیین او،شیوه آرمانی فرمانروایی، درشاهنامه استودر کشورداری و ،خداپرستی ودادگری ومهربه میهن مردم نوازی وبی آزاری به هم آمیخته وهمنوا و درکنارهم دیده می شوند وازاین روی کارخویش رادرجایگاه یک فرمانروای دادگردرآیین کشورداری به درستی ونیکی به انجام رسانده و برپای داشته است ودرآزمونی سترگ نقش خویش رادرپیشگاه خداوندومردم ووجدان انسانی خویش به خوبی گذارده و پیروز وسرافرازازاین میدان آزمون ، خودرانشان داده وسربرافراشته است.

پایگاه خبری تحلیلی”صبح خرد”(جمانیوز)